Links

Addy de Ruiter op LinkedIn

ManagementSite auteurspagina

NieuwOrganiseren Column

  +31 (0)6 513 19 299

Meest gelezen
Kies het focusgebied en lees er meer over in de Blog Posts
Licentie
Meest recente Posts
Laatste reacties
    * Heeft iemand toevallig het morele besef gevonden?

    De afgelopen weken zijn er een aantal zaken in het nieuws gekomen, die je toch aan het denken zetten over het morele besef van managers en bestuurders. Situaties waarbij je jezelf afvraagt of er dan geen zelfcontrole is? Of er dan geen controle of tegenspraak georganiseerd is in de eigen omgeving? Wordt het geen tijd om moraliteit een veel zwaardere weging te geven bij de benoeming en de beoordeling van leidinggevenden. Grenzen opzoeken mag en is nodig voor een effectieve werkcultuur. Maar dat is geen vrijbrief!

     

    Directe aanleiding van deze overdenking was de aankondiging vorige week, dat de Orde van Advocaten een onderzoek laat uitvoeren naar de kwaliteit, objectiviteit en integriteit van het toezicht op advocaten door de lokale dekens. De deken houdt toezicht op de advocaten en door dit onderzoek, volgens het persbericht, kijkt er een onafhankelijke derde 'over de schouder' mee hoe integer en objectief er met klachten over advocaten wordt omgegaan. Je zou bijna denken dat er reden is te twijfelen aan de integriteit van de dekens? Toch altijd een respectabele functie geweest. Of gaan de integriteitincidenten in de rechtspraak verder dan de vermeende meineed in de zaak Chipshol?

     

    Enig wantrouwen is ook niet vreemd. Al geruime tijd wordt de morele autoriteit van private - en publieke organisaties breed in de samenleving betwijfeld. Daar wordt door leidinggevenden op alle niveaus ook zeer regelmatig aanleiding toe gegeven. Of het nu gaat over banken, universiteiten, de kerk of de rechterlijke macht.

     

    Toevallig kwam ook de TU Delft weer eens uitgebreid in het nieuws, na de in het oog springende declaraties van de decaan vorig jaar. Zo blijkt na verder onderzoek van NRC (24-01-12), dat het college van bestuur van de Technische Universiteit Delft jarenlang de eigen declaratieregels voor dienstreizen in binnen- en buitenland overtrad. Er werd veel meer gedeclareerd dan de toegestane maximumbedragen. De onkostendeclaraties voor de 3 collegeleden bedroegen tussen 2008 tot 2011 een klein miljoen euro, dat is dus ruim een ton per jaar per bestuurder.

     

    Zonder uitputtend te willen zijn, even wat constateringen om een indruk te krijgen van het moreel besef daar. De voorzitter zelf declareerde in die periode € 41.626 aan mobiele bel - en datakosten. Dat is ruim 10k per jaar. Is er zolang voor nodig om te concluderen dat je het verkeerde abonnement hebt? Daarnaast declareerde hij zelf een rekening die op naam van zijn vrouw stond, voor drie nachten verblijf in een sjiek hotel in Peking. De voorzitter van het college van bestuur geeft in een reactie aan, dat hij de voorschriften wil verruimen en de regels aan gaat passen, zodat de werkelijke kosten gedeclareerd kunnen worden (NRC, 24 januari). Als jezelf zo in de wedstrijd zit, wat verwacht je dan van al die 5.000 medewerkers? Het tekort van de universiteit was overigens 18,6 miljoen euro in 2009 en ruim 15 miljoen euro in 2010. Horen universiteiten niet sober met rijksmiddelen om te gaan? Structureel grote tekorten en dan vertoon je als leidinggevende dit voorbeeldgedrag? De balans in de gaten houden tussen inkomsten en uitgaven is toch les 1 van de cursus 'leidinggeven'? Zou er dan toch het nodige op het onderwijs bezuinigd kunnen worden?

     

    Ook bijzonder in deze context was de snelheid waarmee Vestia vorige week in de problemen kwam en de reactie daarop van de Raad van Commissarissen. Vestia, 's Nederlands grootste woningcorporatie, bleek verkeerd gespeculeerd te hebben op de rente ontwikkeling. Natuurlijk hoort een corporatie met veel geleend kapitaal zich in dekken tegen de kosten van een rentestijging. Maar Vestia ging daarin verder en 'verzekerde' zelf andere partijen tegen dalende rente. Met een eigen schuldpositie van 5 miljard, heeft Vestia voor 10 miljard aan derivaten in bezit.

     

    Bij het bewust speculeren in deze omvang moet iemand zich toch afvragen, wat gebeurt er als het fout gaat? Wat betekent dit voor de huurders? Of is een bonus bovenop het salaris van een half miljoen leidend geweest en wordt het dan ondernemen zonder eigen risico door puur te speculeren met andermans geld? Het bewust aangaan van dit risico is verkeerd uitgepakt. Vestia zwaar in de problemen. Je kunt toch niet anders dan de conclusie trekken dat de (eenhoofdige) bestuurder van Vestia en ook zijn omgeving zwaar gefaald hebben. Bij het bekendmaken van het terugtreden van de bestuurder, geeft de Voorzitter van de Raad van Commissarissen aan dat 'hij respect had voor de bestuurder omdat deze terugtrad' en 'dat Vestia veel dank verschuldigd is voor wat Vestia in de loop der jaren door zijn inspirerende leiding heeft bereikt'. Hoe inspirerend die stijl ook was, het schip is op de klippen gelopen en maakt verdomd snel water. Maar we bedanken de kapitein voor zijn uitmuntende stuurmanskunst!?!? Zou er terughoudendheid gevoeld zijn bij het opstellen van dat persbericht? Enige twijfel bij de direct betrokkenen of dit nu wel gepast is, voor huurders maar ook voor de rest van de maatschappij die de rekening gaan betalen?

     

    Het voorkomen van 'incidenten' gebeurt niet alleen door de regels aan te passen (TU), controle (Vestia) of 'controle op controle' (Orde van Advocaten). Het gaat niet om rule-based, maar om principle-based.  Het gaat om een grens voor jezelf trekken en persoonlijke verantwoordelijkheid nemen. Om het vertrouwen van consumenten en burgers in banken, de overheid en dergelijke te herstellen, is moraliteit een vereiste en daarbij spelen alle leidinggevenden een kardinale rol, en zeker de top.

     

    Onder moraliteit verstaan we de handelingen en gedragingen die in een maatschappelijke context als correct en wenselijk worden gezien. Het wordt in hoge mate bepaald door traditie en de normen van de samenleving waar je onderdeel vanuit maakt. De ethiek of moraalwetenschap houdt zich bezig met de kritische bezinning over de criteria om te kunnen beoordelen of een handeling als goed of fout kan worden gekwalificeerd. Nu hebben we die criteria niet helemaal scherp. Wat is exact de morele verantwoordelijkheid in de samenleving van een individu, een organisatie of de overheid? Maar dat ontslaat niemand van de plicht om in de spiegel te kijken en een grens voor zichzelf te stellen dan wel persoonlijke verantwoordelijkheid te nemen voor eigen handelen. Zeker als leidinggevende!

     

    Correct en wenselijk zijn in deze tijdsgeest leidinggevenden die niet (alleen) denken aan persoonlijk gewin of korte termijn winst. Als je de media volgt, de wetenschap en de teneur van publicaties in management land ziet, is er behoefte aan leidinggevenden die de balans weten te vinden tussen de belangen van allen die er gevolgen van ondervinden, zoals klanten, medewerkers, eigen organisatie en de maatschappij. En dan niet als aangeleerd techniekje, maar vanuit overtuiging. Want als je met alle belangen van stakeholders rekening houdt, neem je wezenlijk andere beslissingen dan als je uitgaat van de 'snelle winst' of het eigen belang.

     

    Wordt er bij de benoeming van leidinggevenden wel voldoende gekeken naar het vermogen om als moreel kompas te dienen en actief een duidelijke ethische visie uit te dragen? Wordt er in beoordelingen wel voldoende aandacht besteedt aan het fungeren als kompas en aan het tonen van voorbeeldgedrag? Moet het meerdere malen overschrijden van een grens niet tot demotie of vertrek leiden, zonder grote afkoopsom, om de grens duidelijk te maken aan iedereen? Op basis van de incidenten in private - en publieke organisaties en de afhandeling daarvan de afgelopen periode, mogen we concluderen van niet.

     

    Ik pleit er dan ook voor om moraliteit meer leidend te maken bij het benoemen en beoordelen van leidinggevenden op alle niveaus en zeker voor de top en de toezichthouders. Geen goed verhaal, geen plaats op de rots. Want als dit niet veranderd, blijft het dweilen met de kraan open. Alle wetten, controle en certificering van controle ten spijt. Wie fouten maakt, moet zich durven verantwoorden!

     

    Hoe zit het eigenlijk met jouw moraal? Waar zou jij de grens getrokken hebben? Kun jij zelf al je handelen en besluiten open en transparant uitleggen aan de rest van je organisatie?

     

    Addy de Ruiter – Business Manager en Sparringpartner. Specialist in het leidinggeven aan professionals. Helpt organisaties om hun prestaties te verbeteren door het in balans brengen van de 'harde' en de 'zachte' kant van leidinggeven. Menskracht verbinden voor harde resultaten. Zie www.fidesnexus.nl.´╗┐

    Reacties

    Commentaar
    Jouw naam/bijnaam
    Website url
    E-mail
    Dit is een verplicht veld